کد مطلب: 4624 | زمان انتشار: ۱۰:۱۹:۴۴ - جمعه ۲۲ آذر ۱۳۹۲ | بدون نظر | دفعات مشاهده : 569 | پرینت از مطلب پرینت از مطلب |

تاریخ و زمان بعثت پبامبر اکرم (ص)

 تاریخ و زمان بعثت حضرت محمد (ص)‏

درباره تاریخ بعثت رسول خدا(ص) در روایات و احادیث‏ شیعه و اهل سنت اختلاف است و مشهور میان علماء و دانشمندان شیعه آن است که بعثــت آن حضرت در بیست و هفتم رجب سال چهلم عام الفیل بوده، چنانچه مشهور میان علماء و محدثین اهل سنت آن است که این ماجرا در ماه ‏مبارک رمضان آن سال انجام شده که در شب و روز آن نیز اختلاف دارند،که برخى هفده رمضان و برخى هیجدهم و جمعى نیز تاریخ آن را بیست و چهارم آن ماه دانسته‏اند.

البته در پاره‏اى از روایات شیعه نیز بعثت حضرت محمد(ص) در ماه رمضان ذکر شده؛ مانند روایت عیون‌الاخبار صدوق(ره) که‏ متن آن اینگونه است:
‏وقتى شخصى به نام فضل از امام رضا علیه السلام مى‏پرسدکه چرا روزه فقط در ماه مبارک رمضان فرض شد و در سایرماهها فرض نشد؟ امام علیه السلام در پاسخ او فرمود:
‏‏«لان شهر رمضان هو الشهر الذى انزل الله تعالى فیه القرآن…»
تا آنجا که می‌فرماید: «…و فیه نبى محمد صلى الله علیه و آله»؛ یعنى بدان جهت که ماه رمضان همان ماهى است که خداى ‏تعالى قرآن را در آن نازل فرمود… و همان ماهى است که ‏محمد(ص) در آن به نبوت برانگیخته شد… که چون مخالف با روایات دیگر شیعه در این باره بوده است؛ مرحوم مجلسى احتمال تقیه در آن داده، و یا فرموده که باید حمل بر برخى‏ معانى دیگرى جز معناى بعثت اصطلاحى شود. زیرا تاریخ بیست و هفتم ماه رجب به نظر آن مرحوم نزد علماى امامیه ‏مورد اتفاق و اجماع بوده و گفته است:«…و علیه اتفاق‏الامامیه‏».
و اما نزد محدثین و علماى اهل سنت همان گونه که گفته شد، مشهور همان ماه رمضان است، اگر چه در شب و روز آن‏ اختلاف دارند؛ و در برابر آن نیز برخى از ایشان دوازدهم ماه ‏ربیع‌الاول و یا دهم آن ماه، و برخى نیز مانند شیعه ‏بیست و هفتم رجب را تاریخ بعثت دانسته‏اند. و بدین ترتیب ‏اقوال درباره تاریخ ولادت آن حضرت بدین شرح است: ‏
۱- بیست و هفتم ماه رجب و این قول مشهور و یا مورد اتفاق‏علماى شیعه و برخى از اهل سنت است.
۲- ماه رمضان(۱۷ یا ۱۸ یا ۲۴ آن ماه) و این قول نیز مشهور نزد عامه و اهل سنت است.
‏۳- ماه ربیع‌الاول (دهم و یا دوازدهم آن ماه) و این قول نیز از برخى از اهل سنت نقل شده.
و اما مدرک این اقوال:‏
مدرک شیعیان در این تاریخ یعنى ۲۷ رجب، روایاتى است‏ که از اهل بیت عصمت و طهارت رسیده؛ مانند روایاتى که در کتاب شریف کافى از امام صادق علیه‌السلام و فرزند بزرگوارش‏ حضرت موسى‌بن جعفر علیه‌السلام روایت ‏شــده، و نیز روایتى که ‏در امالى شیخ(ره) از امام صادق علیه‌السلام نقــل شده است و از آنجا که ‏«اهل‌البیت ادرى بما فى‌البیت‏» گفــتار این ‏بزرگواران براى ما معتبرتر از امثال عبید بن عمیر و دیگران است.
و اما اهل سنت که عموماً ماه رمضان را تاریخ بعثت ‏دانسته‏اند، مدرک آن‌ها در این گفتار اجتهادى است که از چند نظر مخدوش و مورد مناقشه است، و آن اجتهــاد این است که فکرکرده‏اند بعثت نبی اکرم توأم بــا نزول قرآن بوده، و نزول قرآن نیز طــبق آیه کریمه «شهر رمضان الذى انزل فیه القرآن…» در ماه‏ مبارک رمضان انجام شده، و با این دو مقدمه نتیجه‏گیرى کرده ‏و گفــته‏اند که: بعثت حضرت محمد(ص) در ماه رمضان بوده است، در صورتی که‏ هر دو مقدمه و نتیجه‏گیرى مورد خدشه است؛ زیرا:
‏اولاً- این گونه آیات که با لفظ ‏«انزال‏» آمده، به گفته اهل ‏تفسیر و لغت مربوط به نزول دفعى قرآن کریم است ـ چنانچه مقتضاى لغوى آن نیز همین است ـ نه نزول تدریجى آن، و در این که نزول دفعى آن به چه صورتى بوده و معناى آن چیست.
‏اقوال بسیارى وجود دارد که نقل و تحقیق در این باره از بحث ‏تاریخى ما خارج است. و قول مشهور آن است که ربطى به ‏مسأله بعثت رسول خدا(ص) که به گفته خود آنها بیشتر از چند آیه ‏معدود بر پیغمبر اکرم نازل نشـــد ندارد، و مربوط است‏ به نزول ‏دفعى قرآن بر بیت‌المعمور و یا آسمان دنیا ـ چنانچه سیوطـــى و دیگران در ضمن چند حدیث در کتاب در المـنثور و اتقان از ابن‏عباس نقل کرده‏اند ـ و عبارت یکى از آن روایات که سیوطى‏آن را در المنثور در ذیل همین آیه از ابن عباس روایت کرده ‏این گونه است که گفته است:
‏«شهر رمضان و اللیله المبارکه و لیله القدر فان لیله القدر هى‏اللیله المبارکه و هى فى رمضان، نزل القرآن جمله واحده من‏الذکر الى البیت المعمور، و هو موقع النجوم فى السماء الدنیا،حیث وقع القرآن،ثم نزل على محمد(ص)بعد ذلک‏فى الامر و النهى و فى الحروب رسلا رسلا».
یعنى ماه رمضان و شب مبارک و شب قدر که شب قدر همان شب مبارک است که در ماه رمضان است و قرآن در آن شب یکجا از مقام ذکر به بیت‌المعمور یعنى محل وقوع ‏ستارگان در آسمان دنیا نازل شد و سپس تدریجاً پس از آن‏ در مورد امر و نهى و جنگ‌ها بر محمد(ص) فرود آمد. و به این مضمون حدود ده روایت از او نقل شده است.
و متن روایت دیگرى که از طریق ضحاک از ابن عباس ‏روایت کرده چنین است: «نزل القرآن جمله واحده من عند الله من اللوح المحفوظ الى‏السفره الکرام الکاتبین فى السماء الدنیا فنجمه السفره على‏جبرئیل عشرین لیله، و نجمه جبرئیل على النبى عشرین‏سنه‏».
یعنى قرآن یکجا از نزد خداى تعالى از لوح محفوظ به‏ سفیران (فرشتگان) گرامى و نویسندگان آن در آسمان دنیا نازل گردید و آن سفیران در بیست‏ شب تدریجاً آن را بر جبرئیل نازل کردند، و جبرئیل نیز در بیست ‏سال آن را بر رسول خدا نازل کرد.
این درباره اصل نزول قرآن در ماه مبارک رمضان و شب قدر.
و ثانیاً ـ در مورد قسمت دوم استدلال ایشان که نزول قرآن را توأم با بعثت رسول خدا(ص) دانسته‏اند.
آن نیز مخالف با گفتار خودشان بوده و مخدوش است، زیرا عموم مورخین و محدثین اهل ‏سنت معتقدند که نبوت و بعثت رسول خدا در آغاز به صورت رؤیا ودر عالم خواب بوده و پس از گذشت مدت‌ها که برخى آن را شش‏ماه و برخى سه سال و برخى کمتر و بیشتر دانسته‏اند، در عالم ‏بیدارى به آن حضرت وحى شد و جبرئیل بر آن بزرگوار نازل گردید و قرآن را آورد.
و این جزء نخستین حدیث‌هاى صحیح بخارى است که ازعایشه نقل کرده که گوید:
‏‏«اول ما بدى‏ء به رسول الله(ص) من الوحى الرؤیا الصادقه‏ فى النوم و کان لا یرى رویا الا جاءت مثل فلق الصبح،ثم ‏حبب الیه الخلاء فکان یخلو بغار حراء فیتحنث فیه اللیالى ‏ذوات العدد قبل ان ینزع الى اهله و یتزود لذلک، ثم یرجع ‏الى خدیجه فیتزود لمثلها، حتى جائه الحق و هو فى غار حراء، فجاءه الملک فقال:اقرا…»
‏و البته ما در آینده روى این حدیث و ترجمه آن مشروحاً بحث ‏خواهیم کرد، و این مطلب را تذکر خواهیم داد که در این حدیث جاى این سئوال هست که آیا عایشه این حدیث را از چه کسى‏نقل کرده و آیا گوینده حدیث رسول خدا(ص) بوده یا دیگرى؛ زیرا خود عایشه که در هنگام نبوت رسول الله هنوز به دنیا نیامده بود و قاعدتاً این روایت را از دیگرى نقل کرده است، ولى در اینجا از او نام نبرده…!
‏مگر این که بگویند: این اجتهاد و نظریه خود ایشان بوده که ‏در این باره اظهار کرده‏اند که در این صورت این روایت‏ خود عایشه ‏است و نظریه او است که در این باره اظهار داشته و از باب حجیت‏ روایت‏ خارج شده و مانند نظرات دیگر می‌شود که لابد براى ‏امثال بخارى که کتاب خود را با امثال آن افتتاح و آغاز کرده‏، حجیت داشته… و به هر صورت پاسخ این سئوال را باید آنها بدهند!
‏ولى این مطلب به خوبى از این حدیث معلوم می‌شود که میان ‏نزول وحى بر رسول خدا و نزول قرآن فاصله زیادى وجود داشته و توأم با یکدیگر نبوده و در نهایه ابن اثیر در ماده‏ «جزء» در ذیل‏حدیث ‏«الرؤیا الصالحه جزء من سبعین جزء من النبوه‏» می‌گوید:
‏‏«و کان فى اول الامر یرى الوحى فى المنام و دام کذلک نصف‏سنه، ثم راى الملک فى الیقظه‏».
و نظیر این گفتار را سیوطى در کتاب اتقان ذکر کرده. و بلکه برخى از ایشان فاصله میان بعثت رسول خدا(ص) و نزول قرآن را چنانچه گفتیم سه سال دانسته و به این مطلب‏ تصریح کرده‏اند، که یکى از آن‌ها روایت زیر است که ابن کثیر آن را صحیح و معتبر دانسته و آن روایت امام احمد بن حنبل است ‏که به سند خود از شعبى روایت کرده که گوید:
«ان رسول الله(ص) نزلت علیه النبوه و هو ابن اربعین سنه، فقرن بنبوته اسرافیل ثلاث سنین، فکان یعلمه الکلمه و الشى‏ء و لم ینزل القرآن، فلما مضت ثلاث سنین قرن بنبوته جبرئیل، فنزل القرآن على لسانه عشرین سنه، عشرا بمکه و عشرا بالمدینه، فمات و هو ابن ثلاث و ستین سنه‏».
‏و نظیر همین گفتار از دیگران نیز نقل شده. و البته ما اکنون در مقام بحث کیفیت نزول قرآن کریم و نزول دفعى و تدریجى و تاریخ نزول و بحث‌هاى دیگرى که مربوط به نزول قرآن است نیستیم، و اساساً آن بحث‌ها از بحث تاریخى ما خارج است، و مرحوم علامه طباطبائى و دیگران در این باره‏ تحقیق و قلم‌فرسائى کرده‏اند که می‌توانید به کتاب المیزان وکتاب‌هاى دیگر مراجعه نمایید و تنها در صدد پاسخگوئى به این استدلال بودیم که بعثت رسول خدا مقارن با نزول قرآن نبوده ‏و از این راه نمی‌توان تاریخ بعثت آن حضرت را به دست آورد.

 



ارسال نظر

کسب درآمد
آخرین مطالب


خرید وی پی ان خرید کریو